پلتفرم معاملاتی

شاخص بورس چیست؟

دستکاری شاخص بورس صحت دارد؟ /شاخص کل یا هم‌وزن؟

دستکاری شاخص بورس صحت دارد؟ /شاخص کل یا هم‌وزن؟

بسیاری از فعالان بازار سهام پس از هر رشد قابل توجه شاخص کل، همواره از بی‌تاثیر بودن سبز شدن تابلوها بر وضعیت پرتفوی خود سخن می‌گویند و اعتقاد دارند این اتفاق، در نتیجه دستکاری شاخص بورس رخ داده است.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی رادار اقتصاد به نقل از تجارت نیوز؛ کارشناسان و تحلیلگران بورسی هر از گاهی به موضوع دستکاری شاخص بورس می‌پردازند و تابلوهای بازار را تحت تاثیر این روند می‌دانند. سهامداران و فعالان بورسی نیز معتقدند دستکاری‌های دولت در روند طبیعی بازار باعث شده است تا پرتفوی آنها هیچ تاثیری از روند رو به رشد شاخص کل نپذیرد.

منظور از دستکاری بورس چیست؟

برخی از نوسهامداران و تازه‌واردان بازار سهام تصور نادرستی از دستکاری شاخص دارند. آنها فکر می‌کنند دولت می‌تواند با دست بردن در تابلوها اعداد و ارقام را به نحوی که می‌پسندد تغییر دهد. اما کارشناسان چنین امری را نادرست می‌دانند و مفهوم دستکاری در بورس را به گونه دیگری تعریف می‌کنند.

امیرمحمد گلوانی، کارشناس اقتصادی در همین زمینه گفت: عده‌ای تصور می‌کنند که مثلا شاخص باید یک میلیون و ۵۶۰ هزار باشد اما الان روی تابلو یک میلیون و ۵۴۰هزار ثبت شد. این تصور به کلی اشتباه است. چنین موضوعی امکان‌پذیر نیست.

وی ادامه داد: محاسبه شاخص فرمول مشخص و دقیقی دارد. ابدا نمی‌توان از این فرمول تخطی کرد. چرا که صندوق‌های شاخصی وجود دارد که به سرعت تلورانس بین خود و شاخص دستکاری شده را متوجه می‌شوند. از همین رو می‌توان به طور قطع گفت که دستکاری در اعداد، ارقام و فرمول‌ها وجود ندارد.

حمایت دولت از شرکت‌های شاخص‌ساز

گلوانی عنوان کرد: آنچه به عنوان دستکاری در بورس مطرح می‌شود به معنای حمایت دولت از شرکت‌های بزرگ و شاخص ساز در بازار است. به عبارتی با حمایت دولت از برخی شرکت‌هایی که وزن بالاتر و تاثیر بیشتری روی روند نوسانات شاخص دارند، دستکاری در بورس رقم می‌خورد.

این کارشناس اقتصادی در ادامه توضیح داد: مثلا بسیار پیش آمده که می‌بینیم بیش از ۶۰۰ شرکت بورسی منفی هستند اما شاخص کل مثبت است! این اتفاق می‌تواند به دلیل همان دخالت دولت در امر حمایت از تعداد محدودی از شرکت‌های با وزن بالای تاثیرگذاری روی شاخص کل باشد.

او افزود: از سوی دیگر، اگر قرار باشد شاخص کل حدود ۲۰ هزار واحد منفی بخورد در صورتی که از نمادهای بزرگ حمایت شود، این ۲۰ هزار واحد به دو هزار واحد تقلیل می‌یابد. به این فرآیند، دستکاری دولت در روند بازار یا نوسانات شاخص کل گفته می‌شود.

ابزارهای دقیق برای تحلیل درست چیست؟

گلوانی با اشاره به دقیق نبودن شاخص کل برای تحلیل وضعیت بورس گفت: شاخص کل به هیچ عنوان معیار مناسبی برای تحلیل بازار نیست. به دلیل اینکه وزن شرکت‌های مختلف در روند محاسبه شاخص کل با یکدیگر برابر نیست. می‌توان با تقویت تنها ۵۰ سهم بزرگ، شاخص را از منفی به مثبت تبدیل کرد.

این تحلیلگر اقتصادی افزود: به همین دلیل است که همواره به معیار قرار دادن شاخص هم‌وزن به جای شاخص‌کل برای چینش ترکیب پرتفوی سهامداران تاکید می‌شود.

او گفت: دلیل این نکته نیز برابر بودن وزن همه نمادها در روند محاسبه شاخص ‌هم‌وزن است. علاوه بر اینکه به لحاظ فرمولی، امکان دستکاری در شاخص هم‌وزن وجود ندارد. دولت نمی‌تواند با تقویت تنها چند شرکت بزرگ، روند نوسانات شاخص هم‌وزن را مدیریت کند.

ریزش شاخص بورس در روزی پُرنوسان/فرابورس کانال عوض کرد

اقتصادنیوز: امروز شاخص کل بورس چندین بار تغییر جهت داد و با اینکه تا دقایق پایانی بالاتر از سطح دیروز قرار داشت، در پایان معاملات قرمزپوش شد. شاخص کل فرابورس نیز بار دیگر به کانال پائین‌تر سقوط کرد.

ریزش شاخص بورس در روزی پُرنوسان/فرابورس کانال عوض کرد

به گزارش اقتصادنیوز، در معاملات روز یکشنبه بیست و نُهم خرداد، شاخص کل بورس پایتخت با نزول هزار و 770 واحدی نسبت به روز شنبه به رقم یک میلیون و 545 هزار و 967 واحد رسید.

شاخص هم وزن بورس نیز با رشد 180 واحدی در سطح 425 هزار و 363 واحدی ایستاد. همچنین شاخص کل فرابورس (آیفکس) 146 واحد پائین آمد و در سطح 20 هزار و 963 واحد قرار گرفت تا بار دیگر به کانال 20 هزار واحدی سقوط کند.

نمادهای مؤثر بر شاخص‌‌ها

امروز نمادهای «نوری»، «میدکو» و «شپنا» بیشترین تأثیر را در افت شاخص کل بورس داشتند و در مقابل نمادهای «مبین»، «پارس» و «وبملت» بیشترین تأثیر افزایشی را بر شاخص کل داشتند.

در فرابورس نیز نمادهای «بپاس»، «دی» و «زاگرس» بیشترین تأثیر کاهنده را بر شاخص کل فرابورس داشتند و «دماوند»، «سمگا» و «کزغال» بیشترین تأثیر مثبت را بر شاخص داشتند.

در جدول پرتراکنش‌ترین نمادهای بورس سآبیک صدرنشین است و وبملت و نوری در رتبه‌های بعدی هستند. در فرابورس نیز ددانا، دی و کرمان پرتراکنش‌‌ترین نمادها هستند.

ارزش معاملات

امروز ارزش معاملات کل بازار سهام افت کرد و به رقم 6 هزار و 84 میلیارد تومان کاهش یافت. ارزش معاملات اوراق بدهی در بازار ثانویه 623 میلیارد تومان بود که 10 درصد از ارزش کل معاملات بازار سرمایه را تشکیل می‌دهد.

امروز ارزش معاملات خرد سهام با افزایش 2 درصدی نسبت به روز کاری قبل به رقم 4 هزار و 264 میلیارد تومان رسید.

عرضه و تقاضای پایانی بازار

در پایان معاملات امروز ارزش صف‌های فروش پایانی بازار نسبت به روز کاری قبل 73 درصد کاهش یافت و 68 میلیارد تومان شد. ارزش صف‌های خرید نیز نسبت به پایان روز کاری گذشته 207 درصد رشد کرد و در رقم 203 میلیارد تومان ایستاد.

امروز نماد دی (بانک دی) با صف‌ خرید 47 میلیارد تومانی در صدر جدول تقاضای بازار قرار گرفت. پس از دی، نمادهای خچرخش (شرکت چرخشگر) و ونوین (بانک اقتصاد نوین) بیشترین صف خرید را داشتند.

بیشترین صف فروش بازار در پایان معاملات به نماد آسیاتک (شرکت انتقال داده‌های آسیاتک) تعلق داشت که ارزش آن 33 میلیارد تومان بود. پس از آسیاتک، نمادهای وآذر، مداران، کی بی سی و شتوکا بیشترین صف فروش داشتند.

شاخص بورس چیست؟

شاخص بورس چیست؟

اگر می‌خواهید به زبانی ساده بدانید که شاخص بورس چیست؟ و یا اینکه به طور دقیق با شاخص کل بورس و انواع مختلف شاخص بازار بورس آشنا شوید، با ما در ادامه این مطلب همراه باشید.

شاخص بورس چیست؟

شاخص بورس، معیاری برای سنجیدن و ارزیابی وضعیت عمومی بازار بورس است که بر مبنای آن می‌توان گفت روند بازار در یک بازه زمانی خاص، مثبت یا منفی بوده است و یا در تعبیری دیگر به‌طورکلی شاخص را ابزاری برای مقایسه تغییرات گروهی چند پدیده با یکدیگر می‌دانند.

سرمایه‌گذاران برای کسب سود مناسب در خرید یا فروش سهام شرکت‌های بورسی، باید مؤلفه‌های گوناگونی نظیر روند قیمت یا بازده سهام شرکت‌ها، سود شرکت در دوره‌های مختلف، روند بازدهی صنعت مربوطه و همچنین وضعیت بازار را بررسی کنند.

در بورس اوراق بهادار تهران که با نماد Tse -> Tehran Stock Exchange نمایش داده می شود، شاخص‌های مختلفی برای ارزیابی بازار مالی به کار گرفته می‌شوند.

انواع شاخص‌ها

شاخص کل

در بورس تهران ‌‌شاخص بازدهی یا همان شاخص قیمت و بازده نقدی با نام TEDPIX شناخته می‌شود. این ‌شاخص همان شاخصی است که همیشه در اخبار و رسانه‌ها از آن به عنوان ‌شاخص بورس تهران صحبت می‌شود.

شاخص کل در بین فعالان بازار و سرمایه‌گذاران یکی از پرکاربردترین شاخص‌هاست. این ‌شاخص بیانگر سطح عمومی قیمت و سود سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس است، به عبارت دیگر تغییرات ‌شاخص کل بیانگر میانگین بازدهی سرمایه‌گذاران در بورس است.

برای درک ساده‌تر مفهوم ‌شاخص کل شاخص بورس چیست؟ و جواب سوال “شاخص بورس چیست؟“، فرض کنید که شما از تمام شرکت‌های بورسی متناسب با وزن آن‌ها در ‌شاخص کل بورس سهام خریداری کنید، در این صورت تغییرات شاخص کل بورس برابر با میزان بازدهی سبد سهام شما خواهد بود. در واقع ‌‌شاخص کل تغییرات قیمت سهام و سودهای سالیانه‌ای را که شرکت‌ها به شما پرداخت می‌کنند، محاسبه می‌کند.

‌شاخص کل، با عنوان شاخص قیمت و بازده نقدی نیز شناخته می‌شود. نکته‌ای که هنگام بررسی شاخص باید به آن بیشتر توجه کنیم، میزان تغییرات ‌‌شاخص کل است.

مثلا اگر شاخص کل بورس در طی یک سال از عدد ۸۰هزار به ۱۲۰ هزار واحد برسد، نشان‌دهنده این است که میانگین بازدهی بورس طی یکسال اخیر برابر با ۵۰درصد بوده است. طبق فرمول محاسبه ‌شاخص کل، هر چه شرکت‌ها بزرگتر باشند و سرمایه بیشتری داشته باشند، تاثیر بیشتری بر روی شاخص کل خواهند داشت.

شاخص کل هم وزن

تغییرات قیمت شرکت‌‌های بزرگی مانند صنایع پتروشیمی خلیج فارس، فولاد مبارکه خیلی بیشتر از تاثیرگذاری شرکت‌های کوچکی مانند سیمان خاش یا قند هکمتان بر شاخص کل است.
برخی از کارشناسان و فعالان بازار سرمایه اعتقاد دارند شاخص کل معیار مناسبی برای ارزیابی شرکت‌های بورسی و نشان دهنده برآیند عمومی تغییرات بازار سهام نیست. به‌دلیل اینکه تاثیرگذاری شرکت‌ها با سرمایه بزرگتر بر روند ‌شاخص کل بیشتر است، به‌طوری‌که در مواقعی شاهد آن هستیم که اکثر بازار سهام در وضعیت کاهشی قرار دارند، اما با افزایش قیمت سهام چند شرکت بزرگ، شاخص کل مثبت می‌شود.

شاخص کل هم وزن

شاخص قیمت

شاخص قیمت نیز یکی از اصلی‌ترین شاخص‌های بورس است. این ‌شاخص بیانگر روند عمومی تغییر قیمت سهام همه شرکت‌های پذیرفته در بورس اوراق بهادار است و برخلاف ‌شاخص کل، سود تقسیمی شرکت‌ها در این شاخص لحاظ نمی‌شود.

مثلا اگر شاخص قیمت بورس در مدت یکسال ۲۰ درصد رشد داشته باشد، به این معنی است که سطح عمومی قیمت‌ها در بورس نسبت به یکسال گذشته به طور متوسط ۲۰درصد رشد داشته است.

تفاوت عمده این شاخص با ‌شاخص کل این است که در ‌شاخص قیمت، فقط قیمت سهام شرکت‌های بورسی در فرمول شاخص مورد محاسبه قرار می‌گیرد، در صورتی که در شاخص کل علاوه بر قیمت، سود پرداختی سالیانه شرکت‌ها هم در محاسبه شاخص لحاظ می‌شود. در این ‌شاخص نیز مثل ‌شاخص کل، وزن شرکت‌ها در تاثیر آن‌ها بر شاخص قیمت اهمیت دارد، یعنی هرچه شرکت بزرگتر باشد، تاثیر آن بر شاخص قیمت نیز بیشتر است.

شاخص قیمت

شاخص بازده نقدی

شاخص بازده نقدی، نشانگر میانگینِ بازده ناشی از پرداخت سود نقدی شرکت‌ها است. شرکت‌ها در پایان سال مالی خود معمولا قسمتی از سودِ کل خود را به افرادی که در زمان برگزاری مجمع سهامدار شرکت بودند، اختصاص می‌دهند.

شاخص قیمت صنایع

شاخص صنعت: سطح عمومی قیمت‌ِ سهامِ شرکت‌های فعال در بخش صنعت را نشان می‌دهد.
شاخص قیمت مالی: سطح عمومی قیمتِ سهامِ شرکت‌های فعال در بخش واسطه‌گری‌های مالی را نشان می‌دهد.

شاخص آزاد شناور

برای آشنا شدن با این شاخص ابتدا باید با مفهوم سهام شناور آشنا شویم.
سهام شناور، بخشی از سهام شرکت است که به عموم تعلق می‌گیرد و خریداران آن معمولا قصد مشارکت در تصمیمات شرکت را ندارند و تنها به دید سرمایه‌گذاری، اقدام به خرید سهام می‌کنند. انتظار می‌رود که این سهام در آینده‌ای نزدیک نیز قابل معامله باشد.

شاخص آزاد شناور همانند شاخص کل محاسبه می‌شود، ولی به‌جای وزن کل تنها از وزن سهام آزاد شناور شرکت‌ها استفاده می‌شود. با استفاده از این شاخص، می‌توان رفتار بخشی از بازار که قدرت نقدشوندگی بالایی دارد را شناسایی کرد.

شاخص آزاد شناور

شاخص بازار اول و دوم

بورس اوراق بهادار شامل دو بازار اول و دوم است.
برای بررسی این‌که چه شرکت‌هایی در بازار اول جای می‌گیرند، بورس اوراق بهادار شرکت‌ها را از نظر میزان فعالیت و کارایی، میزان نقد‌شوندگی و همچنین میزان سرمایه، مورد بررسی قرار می‌دهد. شرکت‌هایی که در این بررسی‌ها وضعیت بهتری نسبت به سایرین داشته باشند در بازار اول جای می‌گیرند.

سایر شرکت‌ها که امتیاز مناسبی را در این فاکتورها کسب نکنند در بازار دوم جای می‌گیرند. هر کدام از این دو بازار نیز دارای شاخص منحصر به خود است.

شاخص بازار اول سطح عمومی قیمتِ سهامِ شرکت‌هایی که در آن جای گرفته‌اند را نشان می‌دهد. شاخص بازار دوم نیز سطح عمومی قیمت سهام شرکت‌های عضو خود را نشان می‌دهد.

بازار اول بورس خود دارای دو تابلوی اصلی و فرعی است که هر کدام از این تابلو‌ها نیز شاخص مربوط به خود را دارد.

شاخص فرابورس

تعداد زیادی از شرکت‌ها وجود دارند که شرایط ورود و پذیرش در بورس اوراق بهادار را ندارند؛ بنابراین سهامشان در فرابورس مورد معامله قرار می‌گیرد.
بازار فرابورس نسبت به بورس ریسک بیشتری دارد، چون شرکت‌هایی که سهامشان در این بازار معامله می‌شود، ممکن است سودآوری بالایی نداشته باشند.شرکت‌های عضو فرابورس معمولا نسبت به شرکت‌های بورسی از نظر میزان سرمایه و سهام آزاد شناور نیز در جایگاه مناسبی قرار ندارند و حتی ممکن است افشای اطلاعات توسط آن‌ها به‌درستی انجام نگیرد. این شاخص تاثیر‌پذیر از تغییرات قیمتی و بازده نقدی پرداختی تمام شرکت‌های پذیرفته شده در فرابورس است. به نوعی دیگر بازده کل فرابورس را نشان می‌دهد.

قدس آنلاین

تحلیلگر و کارشناس ارشد بازار سهام در گفت وگو با قدس آنلاین پاسخ داد

دلایل ریزش روزهای اخیر شاخص بورس چیست؟/ آیا نقدینگی از نمادهای بزرگ به نمادهای کوچکتر خواهد رفت؟

سید احمد موسوی

تحلیلگر و شاخص بورس چیست؟ کارشناس ارشد بازار سهام در رابطه با اصلاح اخیر شاخص بورس توضیحاتی ارائه کرد.

سینا سلیمانی

قدس آنلاین؛ روند معاملات طی امروز و روزهای اخیر در بورس، ترس ریزش سنگین‌تر بازار را در دل سهامداران ایجاد کرده است. افت ۲۶۳ هزار و ۵۸۰ واحدی شاخص کل مسئله‌ای نیست که سهامداران تازه واردان حتی به آن فکر کرده باشند، چه رسد به آنکه بخواهند تجربه‌ای مشابه با آن داشته باشند. اما با این حال صف فروش‌های سنگین و افت قابل توجه ارزش معاملات خرد، سهامداران قدیمی‌تر را نیز نگران کرده است.

بیشترین افت شاخص کل (درصدی) از اواخر سال ۹۳ در حالی رخ می دهد که طی یک هفته اخیر آمار بازدید سایت‌های و کانال‌های بورسی بالاتر رفته است و هر خبری که بتواند تاثیر مثبت یا منفی بر روند بازار داشته باشد، به سرعت بازنشر می‌شود.

دلیل اصلاح شدید بازار سرمایه چه بود؟

«سینا سلیمانی» تحلیلگر و کارشناس ارشد بازار سهام و مدیر سرمایه گذاری یک شرکت مشاور در رابطه با دلایل اصلاح اخیر بازار سرمایه به قدس آنلاین گفت: بعد از یک رشد طولانی طبیعی است که شاخص با اصلاح مواجه شود جزو روند طبیعی بازار است اما اینکه چرا این اصلاح با شدت و حدت بیشتری در حال وقوع است باید به حواشی روزهای اخیر اشاره کنیم؛ حواشی همچون تائید و تکذیب هایی که در رابطه با عرضه سهام دولتی در قالب صندوق ای تی اف دوم(موسوم به #دارادوم) باعث شد که مقداری ترس در دل سهامداران ایجاد شود؛ در پی آن شابعاتی در مورد افزایش نرخ بهره بانکی در بازار پیچید که بر ترس سهامداران افزود چرا که افزایش نرخ بهره بالای ۲۰ درصد بانکی اگر به واقعیت بدل می شد لطمه بزرگی به بازار سرمایه می زد؛ در هر حال این شایعات تکذیب شدند.

حمایت حقوقی ها فردا هم ادامه خواهد داشت

به نظر بنده هیجان فعلی بازار برای فروش منطقی نیست امروز هم در ساعات پایانی معاملات شاهد حمایت خوبی از بازار مخصوصا از طرف حقوقی های بازار و صندوق تثبیت بازار از بورس بودیم و احتمالا این حمایت فردا هم ادامه خواهد داشت تا این که بازار به تعادل برسد و اگر از فردا شاهد به تعادل رسیدن بازار باشیم می‌توانیم به بازگشت بازار به روند طبیعی خود در روزهای پایانی هفته جاری و روزهای ابتدایی هفته آتی خوش بین باشیم.

وی در رابطه با تاثیر عدم رای اعتماد مجلس به «مدرس خیابانی» وزیر پیشنهادی وزارت صمت بر وضعیت کنونی بازار سرمایه نیز تصریح کرد: نه؛ درواقع بیشتر ترس بازار از این بود که آقای «جعفر سرقینی» بخواهد جانشین «مدرس خیابانی» در وزارت صمت بشود. چون سرقینی برای فولادی‌ها حداقل خاطره خوبی به جای نگذاشتند و تصمیمات ایشان فولادی‌ها و صنعت فولادسازی کشور را اذیت کرده بود؛ می‌توان گفت گاردی بود که فولادی‌ها به واسطه اعلام سرپرستی جناب سرقینی در وزارت صمت به خود گرفتند.

آشنایی بازار با مکانیزم فعالیت حقوقی ها کم است

آشنایی بازار با مکانیزم فعالیت حقوقی ها کم است؛ حقوقی ها منابع محدودی دارند ولی خب بیشتر از حقیقی ها است .بخش عمده ای از این حقوقی ها صندوق‌های سرمایه‌گذاری هستند که اینها هم منابع ورودی دارند و هم منابع خروجی. یعنی منابع این صندوق ها ثابت یا افزایشی نیست زمانی که بازار اصلاحی می‌شود یا جو هیجانی ایجاد می‌شود آنهایی که پول خود را در این صندوق ها گذاشته اند درخواست وجه می‌کنند یعنی به اصطلاح ابطال یونیت می زنند و پولشان را برمی‌دارند.خب طبیعتا صندوق ها موجودی نقدینگی محدودی دارند و زمانی که ابطال صندوق از یک رقمی فراتر رود - معمولا ۵ درصد از منابع صندوق- آن موقع است که صندوق‌ها شروع به فروش دارایی های نقدشونده می‌کنند. طبیعاتا صندوق ها از سهم هایی شروع به این کار می‌کنند که نقدشوندگی بالاتری دارد. بنابراین سهامدار روی تابلو تصور می‌کند که حقوقی با عرضه های زیاد سهم را منفی می‌کند این در حالی است که صندوق یا همان حقوقی چاره‌ای جز عرضه و فروش سهام نقدشونده خود برای تأمین هزینه ابطال‌ها ندارند.

چه زمانی نقدینگی از نماد بزرگ به نمادهای کوچکتر خواهد رفت؟

این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به اینکه تصوری در بازار وجود دارد که در صورت اصلاح نمادهای شاخص ساز نقدینگی به سمت نمادهای کوچک خواهد رفت گفت: این ذهنیت غلطی است؛ نقدینگی که به سمت نمادهای بزرگ مثل فولاد و فملی می رود سلیقه و بازدهی مدنظر متفاوت خودش را دارد و این پول هرگز نمی‌آید سهام کوچکتر بخرد؛ ممکن است یک بخشی از پولی که در این نمادهای بزرگ سرمایه گذاری کرده اند و مربوط به بازیگران کوچکتر بازار هستند به سمت نمادهای کوچکتر شیفت کنند اما پول های بزرگ و سنگین هرگز نمی‌توانند از نماد بزرگ تر خارج و به سهام کوچک تر شیفت کنند. این ذهنیت که لزوماً با اصلاح سهام بزرگتر سهام کوچکتر که به کف حماتی رسیده اند باید رشد کنند درست نیست؛ نکته دوم اینکه اگر هم چنین اتفاقی بیفتد که دور از ذهن هم نیست، یعنی آن بخش از نقدینگی که از پرتفوهای کوچکتر یا پرتفو فعالان بازار است بخواهد به سمت نمادهای کوچکتر بیاید قطعا در شرایط هیجانی مثل روزهای اخیر بازار ، بی محابا عمل نخواهد کرد. چون فضای بازار فضای فروش است؛ فرقی نمی‌کند نماد بزرگ باشید یا کوچک.

سلیمانی در پاسخ به اینکه چه زمانی شاهد شیفت نقدینگی از نماد بزرگ به نمادهای کوچکتر خواهیم بود، گفت: زمانی که بازار به تعادل رسیده باشد آن موقع است که نمادهای کوچکتر شروع به رشد خواهند کرد و نمادهای بزرگتر متعادل هستند و در این شرایط است که نقدینگی شروع به حرکت به سمت نمادهای کوچکتر خواهد کرد.

شاخص بورس چیست و انواع آن کدامند؟

شاخص بورس چیست و انواع آن کدامند؟

ساعد نیوز: شاخص بورس نیز عددی است که بیانگر وضعیت کلی بورس و روند رشد و یا افت این بازار می باشد. ما در بورس فقط یک شاخص نداریم بلکه چند شاخص مختلف داریم که هرکدام از آنها وضعیت بورس را از جنبه خاصی به ما نشان می دهد.

شاخص بورس چیست؟

شاخص بورس نیز عددی است که بیانگر وضعیت کلی بورس و روند رشد و یا افت این بازار می باشد. ما در بورس فقط یک شاخص نداریم بلکه چند شاخص مختلف داریم که هرکدام از آنها وضعیت بورس را از جنبه خاصی به ما نشان می دهد و محاسبه هرکدام از این شاخص ها از طریق فرمول متفاوتی صورت می گیرد. پس برای تحلیل آن باید بدانید کارکرد آن شاخص چیست. این شاخص ها معیارهای مهمی هستند که با تحلیل کردن و بررسی آنها، می توان از وضعیت گذشته و حال بورس از جنبه های مختلف مطلع شد.

تصویر

شاخص کل بورس

این شاخص همان شاخصی است که همیشه در اخبار و رسانه ها از آن به عنوان شاخص بورس تهران صحبت می شود. شاخص کل در بین فعالین بازار و سرمایه گذاران یکی از پرکاربردترین شاخص هاست. این شاخص بیانگر سطح عمومی قیمت و سود سهام شرکتهای پذیرفته شده در بورس است،
به عبارت دیگر تغییرات شاخص کل بیانگر میانگین بازدهی سرمایه گذاران در بورس است. برای درک ساده تر مفهوم شاخص کل، فرض کنید که شما از سهام تمام شرکتهای بورسی هرکدام ۱ عدد سهم را خریداری کنید. در این صورت تغییرات شاخص کل بورس برابر با میزان بازدهی سهام شما خواهد بود.
پس این شاخص هم تغییرات قیمت سهام و هم سودهای سالیانه ای را که شرکت ها به شما پرداخت می کنند، محاسبه می کند.
نام دیگر شاخص کل، شاخص قیمت و بازده نقدی (TEDPIX) است. نکته ای که هنگام بررسی شاخص باید به آن توجه کنید این است که میزان تغییرات شاخص برای ما اهمیت دارد نه خود عدد شاخص. مثلا اگر شاخص کل بورس در طی ۱سال از عدد ۲۰۰۰۰ به ۳۰۰۰۰ برسد (۵۰% رشد کند) نشان دهنده این است که میانگین بازدهی بورس طی این یکسال برابر با ۵۰% بوده است.
طبق فرمول محاسبه شاخص کل، هرچه شرکت ها بزرگتر باشند (سرمایه بیشتری داشته باشند) تاثیر بیشتری بر روی شاخص کل خواهند داشت.

دو نکته قابل توجه در خصوص شاخص کل که باید مد نظر سرمایه گذاران باشد:

  • نکته اول اینکه افزایش شاخص کل، لزوماً به معنای سودآوری سهام همه شرکت های حاضر در بورس نیست، همان طور که کاهش شاخص کل نیز لزوماً به معنای ضرردهی سهام همه شرکت ها در بورس نیست، زیرا همان گونه که گفته شد، شاخص کل، بیانگر میانگین بازدهی بورس است و چه بسا، در برخی موارد، علیرغم رشد قابل توجه شاخص کل بورس، برخی سهام با افت قیمت مواجه شده و سهامداران خود را با زیان مواجه سازند یا در شرایطی که شاخص کل با کاهش مواجه است، برخی سرمایه گذاران که سهام ارزنده ای را در سبد سهام خود دارند، سود قابل قبولی به دست می آورند. بنابراین، سرمایه گذاران نباید صرفاً با اتکا به اخبار رشد شاخص کل و بدون بررسی کامل در خصوص ارزش ذاتی سهام، اقدام به سرمایه گذاری در بورس کنند و حتی در شرایط رشد مستمر شاخص کل نیز در انتخاب سهام، کاملاً دقت کنند.
  • نکته دوم ارتباط بین شاخص کل و سبد سهام است. حتما به خاطر دارید که یکی از اصول بسیار مهم سرمایه گذاری در بورس، تشکیل سبد سهام متنوع است. هر اندازه سبد سهام یک سرمایه گذار، متنوع تر و به ترکیب سهام شرکت های موجود در بورس نزدیک تر باشد، بازدهی آن سرمایه گذار نیز به متوسط بازدهی کل بورس که توسط شاخص کل نشان داده می شود، نزدیک تر خواهد بود تا آنجا که اگر فردی بتواند ترکیب سهام موجود در سبد سهام خود را به طور کامل، منطبق بر ترکیب تمامی سهام حاضر در بورس کند، بازدهی وی نیز به طور کامل منطبق بر نوسانات شاخص کل بورس خواهد بود و مثلا با رشد 30 درصدی شاخص، وی نیـز حدودا ۳۰درصد سود به دست خواهد آورد.

شاخص کل هم وزن

برخی از کارشناسان و فعالان بازار سرمایه اعتقاد دارند شاخص کل معیار مناسبی برای ارزیابی شرکت های بورسی و نشان دهنده برآیند عمومی تغییرات بازار سهام نیست. به دلیل اینکه تاثیرگذاری شرکت ها با سرمایه بزرگتر بر روند شاخص کل بیشتر است، به طوری که در مواقعی شاهد آن هستیم که اکثر بازار سهام در وضعیت کاهشی قرار دارند، اما با افزایش قیمت سهام چند شرکت بزرگ، شاخص کل مثبت می شود.
در شاخص کل هم وزن شرکت های پذیرفته شده در بورس با وزنی برابر در محاسبه شاخص کل سهیم هستند و نوسانات مثبت و منفی شرکت های کوچک، به اندازه نوسان مثبت و منفی شرکت های بزرگ در این شاخص تاثیرگذار است.

شاخص قیمت TEPIX

شاخص قیمت نیز یکی از اصلی ترین شاخص های بورس است. این شاخص بیانگر روند عمومی تغییر قیمت سهام همه شرکت های پذیرفته در بورس اوراق بهادار است و برخلاف شاخص کل، سود تقسیمی شرکت ها در این شاخص لحاظ نمی شود. مثلا اگر شاخص قیمت بورس در مدت یکسال ۲۰ درصد رشد داشته باشد، به این معنی است که سطح عمومی قیمت ها در بورس نسبت به یکسال گذشته به طور متوسط ۲۰درصد رشد داشته است. تفاوت عمده این شاخص با شاخص کل این است که در شاخص قیمت، فقط قیمت سهام شرکت های بورسی در فرمول شاخص مورد محاسبه قرار می گیرد، در صورتی که در شاخص کل علاوه بر قیمت، سود پرداختی سالیانه شرکت ها هم در محاسبه شاخص لحاظ می شود. در این شاخص نیز مثل شاخص کل، وزن شرکت ها در تاثیر آن ها بر شاخص قیمت اهمیت دارد، یعنی هرچه شرکت بزرگتر باشد، تاثیر آن بر شاخص قیمت نیز بیشتر است.

شاخص قیمت هم وزن

در شاخص قیمت هم وزن، شرکت های پذیرفته شده در بورس با وزنی برابر در محاسبه شاخص قیمت سهیم هستند و نوسانات مثبت و منفی شرکت های کوچک، به اندازه نوسان مثبت و منفی شرکت های بزرگ در این شاخص تاثیرگذار است.

شاخص سهام آزاد شناور شاخص بورس چیست؟ TEFIX

پیش از آنکه درباره «شاخص سهام آزاد شناور» توضیح دهیم، لازم است مفهوم «سهام شناور آزاد» را مرور کنیم. سهام شناور آزاد(Free float) بخشی از سهام یک شرکت سهامی اطلاق می شود که دارندگان آن آماده عرضه و فروش آن بخش از سهام هستند و انتظار می رود در آینده ای نزدیک قابل معامله باشد. مالکان سهام شناور آزاد قصد ندارند با حفظ آن در مدیریت شرکت مشارکت کنند. برای محاسبه سهام شناور آزاد باید ترکیب سهامداران، بررسی و سهامداران راهبردی را مشخص کرد. سهامدار راهبردی، سهامدارانی هستند که در کوتاه مدت، قصد واگذاری سهام خود را نداشته و معمولاً می خواهند برای اعمال مدیریت خود، این سهام را حفظ کنند. به عنوان مثال سهام شناور آزاد شرکت های مخابرات ایران و فولاد مبارکه به ترتیب برابر با پنج درصد و ۲۴درصد است.با توجه به مفهوم «سهام شناور آزاد» می خواهیم درباره «شاخص سهام شناور آزاد» نیز توضیح دهیم. محاسبه شاخص سهام شناور آزاد، مشابه شاخص کل است، با این تفاوت که در وزن دهی شرکت های موجود در سبد شاخص، به جای استفاده از کل سهام منتشر شده، تنها از سهام شناور آزاد شرکت ها استفاده می شود و هدف اصلی استفاده از سهام شناور آزاد در محاسبه شاخص ها، در واقع پیگیری رفتار قسمتی از بازار است که از قدرت نقدشوندگی بیشتری برخوردار هستند.

شاخص بازار اول و دوم

شرکت های عضو بورس اوراق بهادار تهران به دو گروه عمده تقسیم می شوند. این گروه ها هر یک بازار سهام خاصی را تشکیل می دهند. معیار تفکیک شرکت های بورسی معمولا میزان سرمایه، تعداد سهامداران، وضعیت سودآوری، تعداد سهامی که توسط سهامداران حقیقی در بازار خرید و فروش می شود و … است. این تفکیک در بازار نمایانگر بازار شرکت های بزرگ و بازار شرکت های کوچک است. شرکتی هایی که از لحاظ معیارهای گفته شده در شرایط بهتری نسبت به دیگران قرار داشته باشند، در بازار اول و دیگر شرکت های بورسی در بازار دوم قرار می گیرند.
در این بین اگر شاخص کل برای بازار اول محاسبه شود، شاخص بازار اول و در صورتی که شاخص در بازار دوم محاسبه شاخص کل شرکت های عضو در این بازار بدست می آید. اگر شاخص کل بازار دوم سرعت افزایش بیشتری داشته باشد، نشان می دهد که رشد در بازار دوم به نسبت بازار اول بهتر است و بازده سرمایه گذاری در شرکت های کوچک، جذابیت بیشتری دارد.

شاخص ۵۰ شرکت فعال تر

بورس هر سه ماه یک بار فهرست شرکت های فعال تر را بر اساس میزان نقد شوندگی سهامشان منتشر می کند. نقد شوندگی به بیان ساده یعنی خرید و فروش آسانتر و سریعتر سهام. هر شرکتی که سهامش در بورس ساده تر و سریعتر خرید و فروش شود به اصطلاح نقد شوندگی بیشتری دارد. شاخص ۵۰ شرکت فعال تر تغییرات سطح عمومی قیمت سهام ۵۰ شرکتی را نشان می دهد که سهام آنها از سایر شرکت ها نقد شونده تر است.

شاخص ۳۰ شرکت بزرگ

همانطور که از اسم شاخص ۳۰ شرکت بزرگ مشخص است این شاخص سطح عمومی قیمت سهام ۳۰ شرکت بزرگ را نشان می دهد. ۳۰ شرکت بزرگی که ارزش بازار آنها در مقایسه با سایر شرکت ها بیشتر است. ارزش بازار یک شرکت از حاصل ضرب قیمت روز سهام شرکت در تعداد سهام آن شرکت بدست می آید.

شاخص صنعت

منظور از شرکت های صنعتی شرکت هایی هستند که در صنایع مختلف مانند خودروسازی، پتروشیمی، فلزات اساسی، مخابرات، ساختمان و … فعالیت می کنند. شاخص صنعت بیانگر سطح عمومی قیمت سهام شرکت های فعال در بخش صنعت است. عملکرد هرکدام از این صنایع تحت عنوان شاخص جداگانه ای مورد بررسی قرار می گیرد. مثلا خودرو، دارو، فلزات اساسی و محصولات شیمیایی.

شاخص واسطه گری های مالی

این شاخص عملکرد شرکت های واسطه گری مالی که فعالیت آنها در حوزه مالی است مثل هلدینگ ها، سرمایه گذاری ها و لیزینگ ها را نشان می دهد.

شاخص های دیگری نیز در بورس مورد محاسبه قرار می گیرند که شاید برای سرمایه گذاران عام بورس کاربرد زیادی نداشته باشند و می توانید آن ها را در مقاله انواع شاخص های بورس مطالعه کنیدو

در نهایت .

درست است که شاخص عملکرد و وضعیت بورس را نشان می دهد، اما مثبت یا منفی بودن شاخص لزوما به معنی مثبت یا منفی بودن کل بورس نیست. بلکه شاخص وضعیت کلی بورس را به ما نشان می دهد. در خیلی از مواقع ممکن است چند شرکت بزرگ که وزن زیادی (سرمایه و ارزش بازار زیادی) دارند، در حالی که وضعیت بسیاری از شرکتهای دیگر متفاوت است، با مثبت یا منفی شدنشان شاخص کل را مثبت یا منفی بکنند. در این مواقع شاخص هم وزن قیمت یا شاخص کل هم وزن می تواند به شکل بهتری وضعیت کلی بازار را به ما نشان دهد، چون در شاخص هم وزن، وزن تمامی شرکت های بورسی مساوی در نظر گرفته می شود و دیگر شرکت های بزرگ نمی توانند شاخص را به واسطه سرمایه زیادشان تحت تاثیر قرار دهند.

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو به دکمه بالا